Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu

Dikkat, konsantrasyon, hareketlilik ve dürtü kontrolü alanlarındaki sorunlarla karakterize olan Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluklarındandır. Tedavi edildiği zaman sağlanan belirgin düzelme, tedavi edilmediğinde psikiyatrik ve sosyal sorunlara yol açması, zaman ilerledikçe hastalığın tanınmışlığının artmasına rağmen etiyoloji ve patofi zyoloji hakkındaki kısıtlı bilgiler hastalığa olan ilgiyi artırmaktadır.
DEHB ilk olarak, 1902 yılında George Still’in İngiltere’deki bir konuşması sırasında,
aşırı hareketli, konsantre olamayan, öğrenme güçlükleri ve davranım sorunları göste-ren çocuklarda “ahlaki kontrolün ileri düzeyde yetersizliği” olarak tanımlanmıştır. 1930’larda benzer özellikler gösteren çocuklar “organik dürtüsellik” olarak tanımlanmış ve psikostimulanların ilk denemeleri 1937’de Charles Bradley tarafından uygulanmıştır.

Son 30 yıla kadar DEHB iyi tanımlanmamış, son üç dekadda bu konudaki bilimsel
bildirilerde yoğun artış olmuştur. I. Dünya savaşında ensafalitis laterjika salgınından sonra, bir kısım çocuk ve ergenlerde aşırı hareketlilik, koordinasyon bozukluğu, öğrenme güçlüğü, dürtü denetim sorunları ve agresyonla karekterize postensefalitik davranışsal sendrom tanımlanmıştır. 1947 yılında Strauss ve arkadaşları aşırı hareketlilik, şaşkınlık, dürtüsellik, perseverasyon ve bilişsel yetersizliği olan çocuklarda sonradan gösterilemeyen beyin hasarı olduğunu belirtmişler ve bu durumu “Minimal Beyin Zedelenmesi Sendromu” olarak adlandırmışlardır. 1960’larda belirlenmiş nörolojik bozukluğu bulunmayan
bu grup çocuk için “minimal beyin disfonksiyonu” tanımı kullanılmıştır.
Sıklık ve yaygınlık DEHB, göreceli olarak sık görülen bir bozukluktur ancak yapılan çalışmalardaki farklı yöntem ve tanı koyma ölçütleri nedeniyle sıklık ve yaygınlık konusunda kesin bir görüş birliği yoktur.

Kültürlerarası çalışmalarda ABD’dekilere oranla daha düşük yaygınlık bulunmuştur.
Erkeklerde sıklığı kızlardan fazla olup, erkek/kız oranı 3-5/1 arasında bildirilmektedir. Kızlarda DEHB’nun daha çok dikkatsizlik ve bilişsel zorluklarla seyretmesi, dürtüsellik ve saldırgan davranış sorunlarının daha az olması nedeniyle, gözden kaçtığı ya da önemsenmediği düşünülmektedir.

Etiyoloji ve patogenez
DEHB’nun etiyolojisi tam olarak bilinmemektedir. Diğer psikiyatrik hastalıklarda da
olduğu gibi biyo-psiko-sosyo-kültürel nedenlerin DEHB’nun ortaya çıkmasında rol oynadığıdüşünülmektedir.

Genetik Etkenler: Aile, ikiz, evlat edinme ve segregasyon analizi gibi çalışmalar
yapılmasına karşın, genetik geçiş şekli hakkında kesin bilgi edinilememiştir. DEHB, klasik Mendelian kalıtım paterninden farklı, birçok genin birbirleri ve çevreyle etkileşimi sonucu oluştuğu varsayılan karmaşık genetik bozukluktur. Yapılan moleküler genetik çalışmalar D2, D3, D4 ve D5 reseptörleri ve dopamin taşıyıcıları (DAT) gibi dopamin sistemiyle ilişkili bazı aday genleri işaret etmiştir. Bunlardan en fazla üzerinde durulan ve olumlu bulguların elde edildiği genler DRD4 (D4) ve DAT1
genleridir.

Ayrıca, norepinefrin modülasyonunu sağlayan genlerin de etkilendiğini gösteren
kanıtlar da mevcuttur. Bu katekolaminlerin dikkat döngüsünün modülasyonundaki rolü
bilinmektedir. Bu yüzden bu sistemin etkilenmesi doğal olarak dikkatin düzenlenmesini
etkileyecektir. Burada tartışma konusu olan, DEHB’nun etiyolojisinde bu genlerin mi genç evre etkileşiminin daha ön planda olduğudur.

DEHB tanılı olguların yakın akrabalarında DEHB görülme riski % 10-35 arasında
değişmektedir. DEHB olgularının kardeşlerinde DEHB görülme riski % 32 civarındadır.
Anne babasında DEHB olan çocuklarda ise bu risk % 57’lere çıkmaktadır. İkiz çalışmalarında da DEHB’nun kalıtsal özelliği vurgulanmıştır. Tek yumurta ikizlerinde DEHB konkordansı % 50-84, çift yumurta ikizlerinde ise % 30-40 olarak bulunmuştur.
Nörogelişimsel etkenler: Çok sayıdaki beyin görüntüleme çalışmalarından elde edilen
en önemli sonuçlardan biri, DEHB’lu olguların frontal bölge glukoz kullanımlarının düşük olmasıdır. Nöroanatomik çalışmalarda normal olgulardan farklı olarak bu çocuklarda normal anatomik beyin asimetrisinin bulunmadığı saptanmıştır. Ayrıca, korpus kallozum,nükleus kaudatus, globus pallidus ve putamen gibi beynin çeşitli bölgelerinde farklılıklar bulunmuştur. Örneğin korpus kallozumun bazı bölgelerinin normalden küçük, nükleus kaudatusun ise normal asimetrisinin olmadığı, kanlanması ve metabolizmasında düşüklük tespit edilmiştir. Yine, DEHB’li olgularda globus pallidus hacmi küçük bulunmuştur. DEHB’in etyolojisini anlamada ilgi çeken diğer bir alan nörotransmitterlerdir. Dopamin ve Norepinefrin üzerinde en fazla çalışılanlardır. DEHB’si olan çocukların BOS, kan ve idrarlarında bu nörotransmitterler ve yıkım ürünlerine daha düşük oranda rastlanılmıştır. Prefrontal korteks, özellikle işlemsel hafızayı (working memory) kullanarak, uyarıların alınması (dikkat) ve açığa çıkarılmasını (davranışlar) ayarlar. Dopamin ve norepinefrinin direk olarak bu düzenleyici sistemde rol oynadığı kanıtlanmıştır. Dopamin ve norepinefrin normal düzeylerde bu işlev için esansiyelken, yüksek düzeylerde (aşırı srtesde olduğu
gibi) bu işlevselliği bozabildikleri çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir.
Obstetrik komplikasyonlar, prematürite, Frajil X gibi genetik anormalliklar, hamilelikte sigara, alkol, uyuşturucu gibi maddelere maruz kalma gibi prenatal ve perinatal dönemdeki çevresel etkenler de DEHB oluşumunu kolaylaştırabilir. Ülkemizde yapılan bir çalışma anne sütünün DEHB için koruyucu olabileceğini göstermiştir. Anne-baba-çocuk ilişkisinde ve aile işleyişindeki bozuklukların da DEHB etyolojisinde rol oynadığı belirtilmiştir.

Klinik özellikler:

DEHB’da klinik belirtiler dikkat, konsantrasyon, hareketlilik ve dürtü kontrolü alanlarındaki sorunlarla karakterizedir. DSM-IV tanı ölçütlerine göre, tablodaki 9 özelliğin 6’sının bulunduğu durumlarda DEHB tanısından söz edilebilir. Bu belirtilerin ne zaman başladığı ve ne kadar süre devam ettiği önemlidir. DEHB olan bireyler genellikle 7 yaşından önce belirti verirler ve bu belirtiler en az 6 aydır mevcuttur. Ayrıca sorunların hangi ortamlarda olduğu da araştırılmalıdır. DEHB tanısı koymak için, sorunların en az 2 farklı ortamda ortaya çıkması gerekmektedir.
DEHB olan bireyler üç grupta incelenirler:

A. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Bileşik Tip
B. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Dikkatsizliğin Önde Geldiği Tip
C. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Hiperaktivite-Dürtüselliğin Önde Geldiği Tip

Aşırı Hareketlilik: Hareketlilik çocukluk döneminin normal özelliklerindendir. Hareketliliğin yaşıtlarına göre belirgin olarak fazla olduğu, bu davranışların oyun, anaokulu, okul gibi günlük işlevlerde, arkadaş, aile ve/veya öğretmenler için sorun oluşturduğu yani çocuğun işlevselliğini etkilediği durumlarda aşırı hareketlilikten söz edilebilir.

Dikkatsizlik: DEHB’li çocuklar dikkatlerini bir noktaya toplamakta zorluk yaşamaktadırlar. Ayrıca, dışardan gelen uyaranlarla dikkatin kolayca dağılması, düzenini sürdürmede zorlanma, eşya ve oyuncakları sık sık kaybetme, aldığı sorumluluk ve görevleri unutma gibi belirtiler de dikkat problemlerine işaret ederler.

Dürtüsellik: Sırasını beklemede zorlanma, isteklerini erteleyememe, daha soru bitmeden yanıt verme, acelecilik, başkalarının sözlerini kesme gibi davranışlar ve bu
davranışlar sonucu çocuğun işlevselliğinin olumsuz yönde etkilenmesi durumu, dürtüsellik sorunlarını düşündürmelidir.


Komorbidite ve Ayırıcı Tanı
DEHB’nun mental retardasyon, karşıt olma karşı gelme bozukluğu (KOKGB),
davranım bozuklukları (DB), öğrenme bozuklukları (ÖB), duygudurum bozuklukları,
uyum bozuklukları ve madde kullanım bozuklukları gibi ortak belirti gösteren psikiyatrik bozukluklarından ayırt edilmesi gerekmektedir. DEHB’nun bu bozukluklarla komorbidite gösterme ihtimalleri de mümkündür.
Okul öncesi dönemde en zorluk çekilen ayırt edici tanı sorunu normal çocukların
hareketliliği ile DEHB olanların ayırt edilmesidir. Pek çok anne-baba çocuklarını dikkatsiz ve aşırı hareketli olarak tanımlar. Gerçek DEHB olan çocukların bu yakınmaları süreğendir. Bu çocuklar her zaman ve her yerde benzeri türde davranışlarda bulunurlar. Mental retardasyonu olan çocuklarda DEHB’a sıklıkla rastlanılmaktadır. Bu çocuklarda DEHB tanısı ancak dikkatsizlik ve hiperaktivite belirtileri o zekâ yaşından beklenenden çok daha fazla ise konmalıdır. DEHB olmadığı halde kendi kapasitesinin altında veya üstünde eğitim olan mental retarde çocuklarda da DEHB belirtileri görülebilmektedir.

Dikkat eksikliği dışında okuma ya da matematik alanındaki beceri yetersizliğine bağlı
oluşabilen farklı tiplerdeki öğrenme bozuklukları (ÖB) da DEHB’den ayırt edilmelidir.
ÖB genellikle çocuğun okuma, yazma veya matematik gibi özgül bir alanda zekâ düzeyin
altında başarı göstermesidir. DEHB’li çocuklarda ise öğrenme ve okul başarısında özgül bir alanda olmaktan çok genel bir etkilenme söz konusudur. ÖB olan çocuklar uygun eğitim ve yeterli yardım almazlarsa okulda huzursuzluk, dikkatsizlik ve motivasyon eksikliği yaşayabilirler.

KOKGB ve davranım bozukluğu, DEHB ile çok sık birliktelik göstermektedir. Bu
bozuklukların tek başlarında görüldüğü durumlarda ayırıcı tanı yapmak önemlidir.
Davranım Bozukluklarına huzursuzluk ve dikkatsizlik eşlik edebilir.

DEHB’deki davranış problemleri ayrı bir tanı almayacak kadar hafiftir. DEHB’den
ayrılması gereken diğer bir bozukluk da uyum bozukluğudur. Uyum bozukluğunda süre
genellikler altı aydan kısadır ve başlangıcı yaşamın daha geç dönemlerinde olur. DEHB’de ise belirtiler genellikle daha erken yaşlarda başlar.
Manik-depresif bozukluk da DEHB ile karışabilmesine karşın, dönemsel olması ve
genellikle geç çocukluk ve ergenlikte başlaması ayırıcı tanıda önemlidir. DEHB’nin
neden olduğu akademik ve sosyal problemler aile, okul ve arkadaş ilişkilerinde sorunlara, bu durumda çocukta benlik saygısındaki düşmeyle birlikte depresyon gelişmesine neden olabilir. DEHB’a ikincil olarak ortaya çıkan bu depresyon hareketlerde azalmanın olduğu birincil depresyondan ayırt edilmelidir. Ayrıca çocukluk çağı depresyonlarında her zaman hareketliliğin azalmayıp, irritabilite ve huzursuzluğa bağlı olarak artabileceği de akılda tutulmalıdır. Anksiyete bozuklukları ve depresyon aşırı hareketliliğe ve dikkatin kolay dağılmasına neden olabilir ancak anksiyete ve depresyonun kendine özgü belirtileri vardır.

Absans nöbetler DEHB’na eşlik edebildiğinden ya da DEHB’na benzer belirtiler sergileyebildiğinden ayırıcı tanıda göz önünde bulundurulmalıdır. DEHB’ndan ayrılması gereken önemli bir tanı da uyum bozukluğudur (adjusment disorder). Uyum bozukluğunda süre genellikle altı aydan kısadır ve ortaya çıkış yaşamın daha geç dönemlerindedir.

Tedavi
DEHB, çocuğun işlevselliğini birçok alanda etkilediğinden tedavisi de kapsamlı olmalıdır. DEHB’a karakterize olan davranışsal, bilişsel, sosyal ve ailesel alanlardaki sorunları çözmek tedavinin ilk hedefi dir. İyi bir tedavi; ilaç, psikoterapi ve psikososyal tedavileri kapsar. Aile terapisi, gevşeme tedavileri, vitamin tedavileri, diyet ve “biofeedback” gibi teknikler çeşitli çalışmalarda bildirilmekle birlikte sistematik olarak araştırılmamıştır.
Psikososyal girişimler aile, okul ve çocuk odaklı olabilir. Aileye yönelik girişimlerde DEHB ile ilgili bilgilendirme önemlidir. Aile içindeki patolojik dinamiklerin farkındalığının sağlanmasıyla olumsuz ruhsal kısır döngünün önüne geçilir.

Merkezi sinir sistemi uyarıcıları, antidepresanlar, antipsikotikler, anksiyolitikler, antikonvülzanlar, lityum, klonidin ve guanfasin gibi ilaçlar DEHB’nun tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

FDA (Amerika Gıda ve İlaç Birliği), uyarıcı ilaçlardan en sık kullanılan iki ilaç olan Dekstroamfetamin’in üç yaşından, Türkiye’de bulunabilen Metilfenidat’ın ise altı yaşından sonra kullanımını onaylamıştır. Metilfenidat DEHB olan çocukların %75’inde belirgin bir etki göstermektedir. Psikostimulanlar DEHB’nun tedavisinde, ABD’de en sık kullanılan ilaçlardır. Metilfenidat (MPH) ise en sık kullanılan stimulan ilaçtır. Şu anda Türkiye’de yalnız MPH mevcuttur ve kontrole tabi kırmızı reçeteye yazılabilir.

Psikostimulanlar katekolamin olmayan sempatomimetikler olarak da adlandırılır. Adrenerjik reseptörler üzerine direkt (dopamin veya norepinefrin gibi) ve indirekt agonistler olarak görev yaparlar.

MPH tablet şeklindedir ve ağızdan alındıktan sonra hızla emilir. Besinler emilimi artırır. MPH kan-beyin engelini kolayca geçer. MPH plazma proteinlerine bağlanmadığından ve yağ dokusunda depolanmadığından hızlı metabolize edilir. Standart tablet kullanıldığında, plazmadaki doruk değerine 2 saatte, bu değerin yarısına ise (yarılanma ömrü) 3-4 saatte ulaşır. MPH’ın etkisi ağızdan alınmasından 30 dakika sonra başlar. Standart sabah ve öğlen dozları ile okulda sakin, normal ve olgun davranma süresi sunmaktadır. Tavsiye edilen günlük dozu 0.3-1 mg/kg’ dır.
Psikostimulanların yan etkileri adrenerjik agonistlerde olduğu gibi, pozitif adrenerjik agonistik etkilere bağlıdır. Bu yan etkiler uykusuzluk, kilo kaybı, iştah azalması, çarpıntı, sersemlik, baş ağrısı, disfori, korku hissi ve vazomotor bozukluklardır. Bu yan etkilerin bir çoğu, kısa süreli olarak ilacın dozunu azaltma ile ortadan kalkar. “Davranış rebound”u olarak bilinen yan etkiye, okul gününün sonunda psikostimulan yoksunluğu yaşayan çocuklarda rastlanır. Bu gibi çocuklarda akşam üzeri irritabilite, gevezelik, tedaviye uyumsuzluk, eksitabilite, hiperaktivite ve uykusuzluk, en son alınan dozdan 5-15 saat sonra tespit edilir. Bu davranışsal belirtiler, esas yakınmaların abartılmış şeklidir. 2 yıl ve daha uzun süre MPH kullananlarda boy uzama hızlarında yavaşlama görülmüştür. Ancak yapılan bazı çalışmalarda böyle bir durum kanıtlanmamıştır.

Bupropiyon görece yeni bir antidepresandır, norepinefrin, dopamin ve serotonin geri
alımını engeller. Çocuk ve yetişkin DEHB’de etkinliği gösterilmiştir. Eşlik eden bipolar bozukluğu olan olgularda maniyi tetikleyici etkisi daha düşük olmaktadır. Yan etkileri uykusuzluk, huzursuzluk, dermatit, kaşıntı, ödem, GİS belirtileri, ajitasyon epilepsi eşiğini düşürme ve altta bulunan tik bozukluklarını ortaya çıkarabilmesidir. Fluoksetin, paroksetin, sertralin ve citalopram gibi SSRI’ların dikkar eksikliğinin temel belirtilerinde etkinliği gösterilmemiş olmakla birlikte özellikle eşlik eden durumların olduğu olgularda uyarıcılara eklenerek güvenle kullanılabilmektedirler. Özellikle uyarıcı ilaçlara yanıt alınamayan durumlarda,
uyarıcılarla ağır yan etkilerin çıktığı ya da kronik tik bozuklukların eşlik ettiği
olgularda klonidinden yarar sağlanmıştır.
Levent Kayaalp, Prof. Dr. yazısından alıntıdır.







































































Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DHEB) ALT TİPLERİ

Aslında her çocuğun hareketli olması beklenir. Çocuk koşar, düşer ve gürültü çıkararak oynar. Bunların hepsi doğal karşılanabilir. Ancak DEHB’da ise çocuğun hareketliği aşırıdır ve yaşıtlarıyla kıyaslandığında farklılık hemen anlaşılır. Genellikle bu çocuklar bir motor tarafından sürülüyormuş gibi sürekli hareket halindedirler. Bitmek tükenmek bilmeyen bir enerjileri vardır. Yükseklere tırmanır, koltuk tepelerinde gezer, ev içinde koşuşturur ve dur sözünden anlamazlar. Sakin bir şeklide oynamayı beceremez, bir süre sakin bir şekilde oturamazlar. Oturmaları gereken durumlarda ise elleri ayakları kıpır kıpırdır. Çok konuşur, iki kişi konuşurken sık sık lafa girerler. Masanın başında oturamaz, dolayısıyla derslerini uygun mekanlarda çalışamazlar.

DİKKAT EKSİKLİĞİ

Çocukta dikkat kusuru özellikle eğitim hayatının başlamasıyla belirgin hale gelir. Okul öncesi dönemde de her şeyden çabuk sıkılan ve bıkan bu çocuklar, oyuncaklardan dahi sıkılıp kısa bir süre sonra onları parçalamayı tercih ederler. Okulun başlamasıyla birlikte öğrenmeye karşı ilgisizdirler. Ödev yapmayı sevmez, anne/baba ve öğretmenin zoruyla ödev yaparlar. Ödevleri yapmakta hayli zorlanırlar. Masanın başına oturamaz, otursalar dahi çeşitli bahaneler uydurarak (tuvalete gitme, su içme gibi) sık sık masa başından kalkarlar. Anne /babayı ders çalışırken sürekli yanlarında isterler. Üzerine aldıkları bir işi sürekli bitirmekte zorlanır, bir işi bitirmeden hemen diğerine geçerler. Kendileriyle konuşulduğunda sanki konuşanı dinlemiyormuş görüntüsü verirler. Bir komutu birkaç defa söyledikten sonra yerine getirirler.

Sınıfta dersi takip etmedikleri gözlenir. Dışarıdan gelen uyarılarla hemen dikkatleri dağılır. Ders dışı işlerle fazlaca ilgilenir, elindeki kalem, defter ve oyuncak gibi malzemeyle uğraşır, dersi takip edemezler. Derste sıkılmaları nedeniyle sınıfın dikkatini ve huzurunu bozacak davranışlar sergileyebilirler. (derste konuşma, arkadaşlarına laf atma ve garip asker çıkarma gibi).

Okuma ve yazma kaliteleri yaşıtlarından kötü, defter düzeni ve yazıları bozuk olabilir. Okurken sık hata yapabilir ve cümlenin sonunda kelime uydurmalarına rastlanabilir. Unutkandırlar. Sınıfta sık eşya kaybetme yanında, iyi öğrendiklerini düşündüğünüz bir bilgiyi de çabuk unutabilirler. Kendilerine uygun bir çalışma düzeni ve sistemi geliştiremezler. Okuma ve yazmayı genellikle sevmezler. Ders kitabı okumanın yanında hikaye ve roman türü kitapları okumaya karşı da isteksizdirler.

Yaşanan tüm bu öğrenme zorluklarına sınavlarda dikkatsizce yapılan hatalar eklenir. Sabırsızlıkları nedeniyle soruları hızlıca okuma, tam okumama ve yanlış okumalara sık rastlanır. Bu nedenle çok iyi bildikleri bir soruyu dahi yanlış cevaplayabilirler. Test sınavlarında çeldiricilere kolaylıkla kanarlar. Özellikle ilkokula başladığı yıllarda sınav kağıdını öncelikle vermeyi marifet sayarlar. Sonunda bilgileri ve bildiklerinden daha azı oranında not alırlar.

Dikkat eksikliği okul öncesi dönemde pek fark edilmeyebilir. Ancak bu çocukların bir kısmı ders dışı işlerde de çabuk sıkılma belirtileri gösterirler. Zeka düzeyi iyi olan ve ek olarak özel öğrenme güçlüğü olmayan çocuklar ilkokulun 3.ve 4.sınıflarına kadar derslerde sorun yaşamayabilirler. Çalışmadıkları ve dersi iyi takip etmedikleri halde notları kötü olmayabilir. Derslerin ağırlaşmasıyla birlikte başarıda ciddi düşüşler yaşanmaya başlanır.

Ev içinde günlük yapmaları gereken işler konusunda sorumluluk almak istemezler. Genellikle dağınıktırlar ve kurallardan hoşlanmazlar.

DÜRTÜSELLİK

Sonunu düşünmeden eyleme geçme olarak tarif edilebilecek olan impulsivite, bu çocukların uyumlarını bozan en ciddi belirti kümesidir. Sabırsızlıkları, sırasını beklemekte güçlük çekmeleri ve yönergeleri dinlemeleri tipik özellikleridir. Sonuçta kendisi ve çevresindekiler için zararlı olabilecek fevri hareketleri ve sınır tanımadaki zorlukları davranış sorunlarının ilk habercileri gibidir. Yaşıtlarıyla birlikte olduklarında olaylara aşırı tepki vermeleri ve fiil ve sözle arkadaşlarını rahatsız etmeleri nedeniyle toplum içinde istenmeyen adam ilan edilirler.




























































Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu
Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu Psikiyatrist çocuk psikiyatristi İzmir dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu

Sevgiyi İfadenin Yolu

Sevgiyi ifadenin önemli bir yolu da, insanın sevdiği kişi hakkındaki güzel düşüncelerini, o zata ulaştırabilecek üçüncü şahısların yanında dile getirmesidir. Mesela bir insan, “Ben şimdiye kadar falan kimsenin hiçbir kötülüğüne şahit olmadım. Hatta bazen belki benden bir kısım kötülükler sadır oldu ama ben ondan hep iyilik gördüm. O, yaptığım kötülükler karşısında hiçbir zaman aynıyla mukabelede bulunma gibi bir tavır içerisine girmedi” türünden ifadeler kullanarak başkaları yanında ona olan güzel duygu ve güzel düşüncelerini dile getirebilir. Arkadaşının kendisi hakkında söylenen bu tür beyanlardan haberdar olması o iki kişinin kalbleri arasında sevgi köprülerinin kurulması adına çok önemli bir vesile olacaktır.

Anne Baba: Hürmete Layık İki İnsan

Yazar: Süleyman SARGIN

Anne-baba, insanın en başta hürmet etmesi gereken iki kudsî varlıktır. Maalesef, pek çok değer ölçüsünün unutulduğu, ailevî ve içtimaî esasların yerle bir olduğu zamanımızda, anne-baba hakkı da bu umumî yozlaşmadan nasibini aldı. Ne yapsak haklarını ödeyemeyeceğimiz anne ve babalarımız bugünün şımarık nesilleri tarafından sadece birer yük gibi kabul edilir oldu. Aslında yük olan anne-baba değil, çocuklardı. Zira anne karnında daha küçük birer canlı halinde var olmaya başladıkları günden itibaren, hep anne-babanın omuzlarında dolaşan ve onların kucaklarında gelişip büyüyen onlardı. Fakat anne-baba derin şefkatlerinden dolayı, yavrularını yük değil mukaddes birer emanet olarak görüyorlardı. İşte bu yüzden onların hayat boyu devam eden fedakârlıkları karşısında çocukların da onlara sevgi ve hürmetle muamele etmeleri hem bir insanlık borcu hem de bir vazifedir.Her insan, kendi ebeveyninin kadrini bilmeli ve onları Hakk'ın rahmetine ulaşmaya vesile saymalıdır. Ne yazık ki, günümüzde sadece Allah'a karşı saygısız olanlar arasında değil, O'nu sevdiğini iddia edenlerin içinde bile, anne ve babalarının varlıklarını istiskal eden, yaşamalarına karşı bıkkınlık gösteren ve sürekli saygısızlıkta bulunan insan bozması canavarlar türedi.Mahzun Kırmızıgül'ün "Beyaz Melek" filmini defalarca seyrettim. Her seferinde toplumun içine sürüklendiği mahrumiyeti gördükçe içim sızladı. Anne-baba sevgisinden mahrum bir kalp, mahrumiyetlerin en acısını yaşıyordur aslında. Ve herkesin mutlaka izlemesi gereken o filmde anlatıldığı gibi, artık anne-babalar yalnızlığa ve kimsesizliğe mahkûm yaşıyorlar; biraz yaşlanıp elden ayaktan düşünce kendilerini düşkünler evinde buluyorlar. Önceleri "darülaceze" denilen, şimdilerde biraz kibarlaştırılarak "huzurevi" adı verilen bu hicran yurtlarıyla teselli olmaya, senede bir gün kendilerine uzatılacak çiçeklerle avunmaya çalışıyorlar.Oysa, insan çocuklarını bağrına basamadığı, torunlarını kucağına alamadığı, ne ihtimamla büyüttüğü ciğerparelerini sevemediği ve onlara bakıp bakıp "Yavrularım!.." diyemediği bir yerde nasıl huzurlu olur ki!.. Kendisine sevgi ve hürmetle nazar eden yakınlarının bulunmadığı, onun için bir tencerenin kaynamadığı ve çoğu zaman arayıp soranının olmadığı bir yerde mutluluğu nasıl bulur ki!..Biz kendi kafamızda mevhum bir huzur tasarlamışız; oraya "huzurevi" demekle onun sakinlerinin de gerçekten huzurlu olacaklarını sanmışız. Allah'tan ki bu müesseselerin hepsi Mahzun'un filmindeki gibi değil. Oralarda bazı samimi gönüller var da yaşlılarımızı bütün bütün sokağa terk etmiyoruz; kendileri gibi muhtaç kimselerin arasına bıraksak bile hiç olmazsa bir rahat yatak, bir sıcak çorba imkânı sağlıyoruz. Akabinde, onların da orada var olduğunu zannettiğimiz huzuru duymaları için zorlayıp duruyoruz. "Daha ne olsun, ne güzel yiyip içip yatıyorlar; rahatları yerinde!" der gibi küstahça bir tavır takınıyoruz.Hâlbuki insan hayvanlar gibi yiyip içen, sonra da yan gelip yatan ve bu şekilde saadete eren bir mahlûk değildir. O, her zaman çevresine alâka duyar. Tabiata açık bir fıtratı vardır. Evlat ve torunlarıyla, hatta torunlarının torunlarıyla münasebet içinde olmayı ister ve ancak tabiatından kaynaklanan bu alâka ve münasebetlerin gereği yerine getirildiği zaman huzur bulur. Şimdilerde bir tüketim mevsimi halini alan anneler veya babalar gününde "dostlar alış-verişte görsün" kabilinden sözde arayıp sormalar ve sun'î tavırlar mutlu etmez insanı. Senede bir eline tutuşturulan bir demet çiçek sadece onun gönlündeki hasret ateşini alevlendirmeye yarar ve hicranını dindirmez. O, alâkaya, sevgiye ve içten bir tebessüme muhtaçtır; onun manevi ihtiyaçlarını yalnızca yeme, içme ve sıcak döşekte uyuma karşılamaz.

Manipülasyona Açık insan

Yazar: Hamza AYDIN

Cenab-ı Hakk, inâyet ve hikmetinin bir gereği olarak, dünyayı tecrübeye mahal, imtihana meydan, Esmâ-i Hüsnâ'sına ayna, kader ve kudret kalemine bir sayfa olarak yaratmıştır. Bediüzzaman Hazretleri, kâinatın hamurunda ve işleyişinde bu yüzden zıtların birbirine karıştırılmış olduğunu ifade eder. Bu dünyada tecrübe ve imtihan, kâbiliyetlerin gelişmesine ve nisbî hakikatlerin (kısmî iyi, kısmî doğru, kısmî güzel) görünmesine vesile olur. Nisbî hakikatler de, Sâni'-i Zülcelâl'in Esmâ-i Hüsnâ'sının tecellilerini gösterir. Böylece kâinat bir İlâhî mektup hükmüne geçer. Cenab-ı Hak bütün bu hikmetler için, âlemin değişim ve dönüşümünü irade etmiş, bunun için de, zıtları birbirine hikmetle karıştırmış ve karşı karşıya getirmiştir. Zararları menfaatlere karıştırarak, kötülükleri hayırların içine koyarak, çirkinlikleri güzelliklerle bir araya getirerek varlık âlemini bir hamur gibi yoğurmuştur. Sonra da, şu kâinatı değişim kanuna, dönüşüm ve tekâmül düsturuna tâbi kılmıştır. İşte insanoğlu böyle bir kâinat ağacının meyvesidir. Onun da mâhiyet ve işleyişi zıt kuvvetlerin etkileşimine dayalıdır. İnsandaki bu zıt kuvvetleri müspet ve menfi (yapıcı ve yıkıcı) olarak sınıflandırabiliriz. Bu kuvvetlerin önemli bir özelliği, yayılarak çevrelerini kontrol etme temayülüdür. Fakat menfi kuvvetler daha hızlı ve güçlü tesir ettiğinden, yayılma ve bulaşma katsayısı daha yüksektir.Ruh hâli iç ve dış faktörlerin tesiri altında sürekli değişen insana yukarıdaki zıt kuvvetleri kontrol etmek üzere bazı cihazlar verilmiştir. İnsanın duygu, düşünce ve davranışlarını kontrol eden iç faktörler durumundaki fıtrat unsurları; düşünce kalıpları, ön yargılar, korku ve evhamlar, egonun istekleri ve vicdandır. İnsanı dışarıdan kontrol eden faktörler ise, beş duyuyla gelen bilgilerdir. İç ve dış faktörler insanın ruh hâlini ve dış dünyaya vereceği cevabı kısmen belirler. İnsanın bu faktörlerden gelen tesirleri irade ve aklıyla kontrol etmesi, hakikatle örtüşen pozitif algılama ve analiz yapabilmesine bağlıdır. İnsan çok boyutlu hâdiseleri hakikatine ne kadar uygun algılarsa, o kadar pozitif ruh hâline sahip olma ve müspet hareket etme şansı yakalar; dolayısıyla negatif durumlardan da daha az tesir görür. İnsanı harekete geçiren önemli dürtülerden biri her türlü (biyolojik, psikolojik, hissî, zihnî, rûhî) açlıktır. İnsan, mâhiyetindeki nefis tarafından kontrol edilen dürtüleri itibariyle saldırgan ve sömürgen bir varlıktır. O, fıtraten paraya, cinselliğe, iktidara, güce ve tahakküme değişik derecelerde açtır. Fıtratındaki menfi unsurları ve kuvvetleri baskın duruma geçmiş olan insanlar her şeyi daha çok sömürmek ve kontrol altına almak isterler. İnsanlar, sosyolojik seviyede ise, gıda ve eğlence endüstrisi, medya, elitler, etkinler ve okullar tarafından manipüle edilirler. Bilhassa günümüzde bu kontrol zincirleri küresel ölçekte çalışmaktadır. Bu durumda, insan fıtratındaki müspet unsur ve kuvvetleri oluşturan vicdan ve ruh gücü zayıflamakta, bunların dışında yaşamak giderek zorlaşmaktadır. Çünkü insan fıtratını bozan menfî kontrol zincirleri birer ekonomik sektör hâline gelmiş, pazarlama ve reklâm rüzgârıyla da sınırlarını genişletmiştir. Meselâ medya, insanda müspet duygu ve düşünceler uyandıran bir programın arasına, menfi hisleri harekete geçirici reklâmlar koyarak, hâsıl olan müspet tesiri kırmaktadır. Hâlbuki insanın iyiye, doğruya ve güzele yönelmesi, fıtratındaki müspet unsurların menfi olanlara galebe çalmasıyla mümkündür. İnsanın iyi hâlini koruması, iradesini ancak içindeki müspet hisleri canlı tutma yönünde kullanmasıyla mümkündür. Aksi takdirde, farkında olmadan menfi kuvvetlerin manipülasyonuna mâruz kalır. İrade, akıl ve vicdanını aktif tutan sağlıklı insan, seçim ve tercih yapabilme kapasitesine sahiptir. Bu seçim ve tercihler ona kısa veya uzun vadede geri döner. İnsanın dünyayı etkileme tarzı, dünyanın ona nasıl tesir edeceğini belirler. Bu açıdan kişi, hayatında değiştirip değiştiremeyeceği şeylere karşı güçlü bir farkındalık ve şuur geliştirmelidir ki, enerjisini israf etmesin. Kişinin kendisine ve çevresine karşı farkındalığı ne kadar düşük ise, o oranda manipülasyona uğrar. Her zaman iletişim ve etkileşim hâlinde olduğumuz kişilerin hassas noktalarımıza dokunabileceğini, bizi aşil topuğumuzdan vurabileceğini (her yiğit sevdiğine yenilir), plânlarımızı sabote edebileceğini, hattâ biz farkında olmadan onur ve haysiyetimizle oynayabileceğini düşünmeli ve sürekli uyanık hâlde bulunmalıyız. Ancak insanoğlu çoğu zaman ülfet ve dalgınlık hâlinde (otopilot konumu) bulunduğundan, hem manipüle etmeye, hem de edilmeye müsaittir. İnsanı en fazla üzen durum ise, sevdiği ve güvendiği kişilerden manipülasyona mâruz kalmasıdır. Kişinin iyi niyetinin kötüye kullanılması olan bu durum, ancak onun Allah'a sığınmasıyla, bir ihsan-ı İlâhî olarak feraset ve basiretinin artmasıyla kontrol altına alınabilir. İnsanları strese sokmak, üzmek, zan altında bırakmak, öfkelendirmek, onlara iftira atmak, sözlü taciz ve fizikî şiddet uygulamak, kişilerin onur ve haysiyetleriyle oynamak en sık rastlanan manipülasyon örnekleridir. İnsanları bu şekilde manipüle edenler, gerçekte içlerindeki ego ve dürtüler tarafından manipüle edilen, dolayısıyla bu anlarda vicdanları devre dışı kalan kişilerdir. İnsandaki 'kendilik ve ben hissi' ego veya vicdan gibi iki kontrol noktasından açığa çıktığına göre, burada bu manipülasyonları egonun gerçekleştirdiği çok açıktır. Çünkü vicdanın kontrolündeki insanda müspet unsurlar hâkim olduğundan, ondan sadece hayır, iyilik ve güzellik sudur eder. Bu açıdan, "Şuuru uyanık ve tam bir özne iken, insan ne ölçüde vicdanının, ne ölçüde egosunun sesini dinliyor?" sorusunun cevabı çok önemlidir. Duygular üzerinden manipülasyon Harekete geçmenin tetikleyici ve zorlayıcı enerjisi duygulardan gelir. Bu yüzden, manipülasyon ile suistimâl edilecek duyguların, bir lezzet, tat, heyecan veya mükâfatla bağlantılı olması önem taşır; bu durum menfî kontrol sistemleri tarafından çok iyi değerlendirilir. Meselâ, insanların iç dünyalarında fantezileri çeşitlendirmek, doğru oturmamış kavram, düşünce ve bilgileri medya yoluyla yaygınlaştırmak, endişe ve korkuları tetikleyip çoğaltmak, hayata eğlence kültürünü hâkim kılmak, vicdanın sesini gürültüyle boğmak, menfi kontrol sistemlerinin önemli stratejik silâhlarıdır. Bu silâhlardan yayılan sinyaller, lezzet, heyecan ve mükâfatla münasebetlendirilerek insana zehirli bal şeklinde takdim edilir. Böylece akıl, şuur ve vicdan hakikat, adalet, doğruluk, iyilik ve güzellikten koparılır. Neticede insan sömürülmeye, tüketilmeye uygun bir kıvama getirilir. Meselâ tv karşısında veya internet ortamında bir film veya haber seyredildiğinde, karelerde görülen menfi ve üzücü şeylerden dolayı insan sinirlenip öfkelenir. Ama tesir dairesi oraya ulaşmadığı için de hiçbir şey yapamaz. Boşu boşuna enerji kaybeder ve menfi kuvvetlerin tesiri altında kalır. Duyguların dinamiği Duygular bir dereceye kadar elektrik benzetmesiyle açıklanabilir. Müspet ve menfi duygularla açığa çıkan enerji çok güçlü olduğundan insanı sarhoş edebilir ve aklını başından alabilir. Kullanılmadan önce, fıtratta nötr değerlikli olan duyguların müspet mi yoksa menfi mi değer kazanıp tesir edeceği, kişinin niyet ve algılamasına bağlıdır. İnsanda oluşan bir menfi duygu, müspet hâle dönüştürülemezse, kişide düşünce paraziti veya menfi yük olarak birikir. İnsanın ilk anda bir şeye kızması gayet normaldir. Ancak, kızmasına yol açan algılama durumunu değerlendirdiğinde, öfkesini kontrol altına alabilir veya müspet enerjiye dönüştürebilir. Aksi takdirde, kızıp öfkelenir ve hiçbir şey yapmadan bunu zihninde depolar. Bu durumda ileride öfke patlamalarına zemin hazırlamış olur. İnsanları aşağılamak, küçümsemek, suçlamak, kıskanmak, onlara kin duymak oldukça menfî, hattâ yıkıcı duygulardır. İnsandaki duygu, düşünce ve hareket enerjilerinin doğru tanınıp yönetilmesi gerekmektedir ki, kalb ve vicdandan beslenen hakiki insaniyet seviyesinde kalabilsin. Aksi takdirde, hayvaniyet derekesine (hattâ daha aşağı) düşer. Kişi bu menfi kuvvetlerin tesirinden kurtulabildiği ölçüde hakiki hürriyetine kavuşur. Kişinin manipülasyonlara açık olması, farkındalık ve şuur seviyesinin düşüklüğüyle doğru orantılıdır. Bundan dolayı, manipülasyon için zayıf karakterli insan ve gruplar seçilir.İnsan, diğer insanların söz, tutum ve davranışları kadar, teknolojik cihazlarla da (zihin kontrol sinyalleri, beyne yerleştirilen cihazlar, hipnoz, zihin fonksiyonlarını bozan ilâçlar) manipüle edilebilir. Bunların farkına varmayan insanların zihinleri ve algıları sabote edilerek, kişiler belli tutum ve davranışları sergilemeye hazır hâle getirilir. Ayrıca, kendisine belli bir durum hakkında aşırı gereksiz veya az bilgi verilen kişi spekülasyon yapmaya hazır hâle gelir. İnsanlar arasında hakikatin ne olduğu konusunda tartışma, ayrışma ve bölünmeler başgösterir. Ortalığı korku, endişe, güvensizlik, ihmalkârlık ve vurdumduymazlık sarar. İnsanlar birbirlerinin kişiliklerini ve ortam şartlarını anlama yoksunluğuna maruz kalır; aralarında sağlıklı bilgi alışverişi azalır. Fıtratın bir yanını teşkil eden menfi kuvvetlerin "Sömür!" kâidesi işlemeye başlar. Bu bakımdan, menfi unsurlara karşı en büyük panzehir (antidot) insanlar arasında oluşan sevgi ve güven ile şahs-ı mânevî (cemaat) kuvvetidir. Manipülasyonu en aza indirmek için bazı tavsiyeler İnsanda oluşan psikolojik incinme ve yaraların iyileşmesi için, öncelikle zihni ve kalbi, farkında olmadan şuuraltına yerleşmiş menfi düşünce kalıplarından, bunlarla bağlantılı duygu, düşünce, yorum ve kanaatlerden arındırmak gerekir. Çünkü insan zihni gelen uyarıları eş zamanlı olarak işler ve depolar. Her bir uyarıya karşılık gelen bir söz veya düşünce kalıbı üretirken, eşzamanlı olarak bununla münasebetli bir duygu, tutum veya davranışı da kaydeder. Bu durum, insanın manipülasyonunun üç boyutta da gerçekleşebileceğini gösterir. İnsanın bir hâdiseyi veya durumu algılama şekli yönlendirilebilirse, hissedeceği duygular da öngörülebilir. İnsan dışarıdan ve içeriden gelen uyarıları doğru ve sağlıklı algılayıp analiz edebiliyorsa, onun manipüle edilmesi zorlaşır. Çünkü sahip olunan farkındalık ve şuur seviyesi, duyguların ve davranışların bundan tesir görmesine izin vermez. Bunun için de, insan doğru bilgiyle farkındalığını artırmalı, algı ve hükümlerini gerektiğinde değiştirmeli, menfi duygularını müspete kanalize etmelidir. Beşer tabiatıyla ilgili bir başka önemli tespit ise, insan bir şeye hazır hâle geldiğinde veya yeterli seviyede uyarıldığında, o kişiye baskı kurmaya gerek kalmaz; o, istenilen şeyleri kolayca gerçekleştirir. Çünkü, şuurlu, iradî ve vicdanî cevap verme seviyesinden, hayvan gibi dürtü yoluyla harekete geçen bir varlık konumuna iniş yapmıştır.Netice itibariyle, insan tabiatının pozitif ve negatif kuvvetler arasındaki mücadeleyle şekillendiğini unutmamak gerekir. Bizler içimizde ve dışımızda müspet (rahmanî) ve menfi (nefsanî-şeytanî) kuvvetlerin (ego-vicdan, altbenlik-üstbenlik, iyilik-kötülük, dürüstlük-yalan gibi) mücadelesini seyrederiz. Bizi manipüle edecek bu unsurlar, kör ve zayıf taraflarımızı kullanırlar. Onları ne kadar çok tanırsak, bizi manipüle etmeleri o kadar zorlaşır. Kendimizi manipülasyonlara karşı aşılamak, bilgi, farkındalık ve şuur seviyemizi yükseltmekle olur. Bir yandan, kendi iç yönetim sistemlerimiz olan ego ve vicdana karşı farkındalığımızı artırmalı, diğer yandan da, problemleri çözmeye yardımcı olmayan menfi duygulardan, tecrübe eder etmez uzaklaşmalıyız. Yaratıcı ile olan münasebetimizi kuvvetli tutmak, sürekli dua, tövbe ve istiğfarda bulunmak, insanlarla konuşmak ve fırsat buldukça farklı diyarlara seyahat etmek, bizim için dünya ve Âhiret'imiz hesabına koruyucu kalkan gibi hayatîdir.

Ağlaşalım

Gelin hep beraber ağlaşalım. Dünkü ölenlere değil, beynine kurşun sıkılanlara değil.. Pâyimal olan ırza, namusa da şimdilik değil. İdama mahkum olmuş oğlumuza, onlar içinde kadınlığını unutmuş çamura düşmüş kızımıza da değil, kendi cenazemize ağlayalım. Ruh ve kalbimizin ölümüne, günahtan ürkmeyişimize. Vaktinde diz dövmeyişimize, korkunç yangın karşısında merhametsizliğimize, hissizliğimize ve hareketsizliğimize... Öyle sızlayalım ki, ahımız arşa yükselsin, nedamet duyan gönlümüz arş kadar yücelsin.. Ta bu gönül berraklığı ile memleketin gelecek evlatlarını, şu anda kirlettiğimiz gibi cürmümüzle kirletmeyelim.

Manisa Ruh Sağlığı Hastanesinde Bir Hayırsever: Onları Unutmayalım

http://www.manisahurisik.com/haber.php?haber_id=2019